ເກົາຫຼີເໜືອທົດລອງຍິງ
ໂຄງການນິວເຄຼຍຂອງເກົາຫຼີເໜືອແມ່ນສາເຫດຂອງ “ຄວາມກັງວົນຢ່າງຮ້າຍແຮງ.”

ລາຍງານຂອງອົງການພະລັງງານປະລະມານູສາກົນ (IAEA) ລະບຸວ່າ ກິດຈະກຳນິວເຄຼຍຂອງເກົາຫຼີເໜືອຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ເປັນການລະເມີດມະຕິຂອງຄະນະມົນຕີຄວາມປອດໄພແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດຢ່າງຊັດເຈນ ແລະເປັນເຫດໃຫ້ເກີດ "ຄວາມກັງວົນຢ່າງຮ້າຍແຮງ".

ລາຍງານປະຈຳເດືອນສິງຫາລະບຸເຖິງການດຳເນີນການທີ່ "ໜ້າກັງວົນຢ່າງຮ້າຍແຮງ" ຂອງເກົາຫຼີເໜືອ ລວມທັງການຂະຫຍາຍຂີດຄວາມສາມາດສຳລັບການເສີມສົມທາດຢູເຣນຽມ.

ລາຍງານລະບຸວ່າ: "ນັບແຕ່ປີ 2021 ເປັນຕົ້ນມາ ພົບວ່າຄວາມສາມາດໃນການເສີມສົມທາດຂອງເກົາຫຼີເໜືອໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວ ໂດຍມີການຕໍ່ເຕີມສະຖານທີ່ເສີມສົມທາດເດີມຢູ່ບໍລິເວນຢົງບຽນ ແລະຄັງຊອນ ພ້ອມທັງກໍ່ສ້າງສະຖານທີ່ເສີມສົມທາດຢູເຣນຽມແຫ່ງໃໝ່ອີກແຫ່ງໜຶ່ງຢູ່ຢົງບຽນ".

ເກົາຫຼີເໜືອໄດ້ທົດລອງນິວເຄຼຍໃນປີ 2006, 2009, 2013, 2016 ແລະ 2017. ການທົດລອງເຫຼົ່ານັ້ນເຮັດໃຫ້ຄະນະມົນຕີຄວາມປອດໄພແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດອອກມະຕິ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ເກົາຫຼີເໜືອຍົກເລີກອາວຸດນິວເຄຼຍທັງໝົດ ແລະຢຸດໂຄງການດັ່ງກ່າວໂດຍສິ້ນເຊີງ. ມະຕິຍັງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ເກົາຫຼີເໜືອອະນຸຍາດໃຫ້ຜູ້ກວດກາຂອງ IAEA ເຂົ້າເຖິງສະຖານທີ່ຕ່າງໆ ເພື່ອກວດສອບວ່າໄດ້ປະຕິບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດແລ້ວຫຼືບໍ່.

ລາຍງານລະບຸວ່າ: "ກົງກັນຂ້າມກັບຂໍ້ກຳນົດໃນມະຕິເຫຼົ່ານັ້ນ ເກົາຫຼີເໜືອຍັງບໍ່ໄດ້ຍົກເລີກໂຄງການນິວເຄຼຍທີ່ມີຢູ່ ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ສາມາດກວດຢືນຢັນໄດ້ ແລະບໍ່ສາມາດປີ້ນກັບຄືນໄດ້ ຫຼືຢຸດກິດຈະກຳທີ່ກ່ຽວຂ້ອງທັງໝົດ".

ລາຍງານລະບຸວ່າ ຜູ້ກວດກາຂອງ IAEA ບໍ່ໄດ້ຢູ່ໃນເກົາຫຼີເໜືອນັບແຕ່ປີ 2009 ແລະແທນທີ່ຈະຢຸດກິດຈະກຳຕ່າງໆ ເບິ່ງເໝືອນວ່າເກົາຫຼີເໜືອກຳລັງຂະຫຍາຍໂຄງການຂອງຕົນ.

ລາຍງານລະບຸວ່າ: "ພົບສັນຍານຂອງການຂະຫຍາຍການຂຸດຄົ້ນ ການບົດແຮ່ ແລະການສະກັດແຍກຢູເຣນຽມ ຢູ່ບໍ່ແຮ່ຢູເຣນຽມພຽງຊານ ແລະໂຮງງານຜະລິດສານເຂັ້ມຂົ້ນຢູເຣນຽມພຽງຊານ ພ້ອມທັງຍັງມີກິດຈະກຳຢູ່ບໍ່ແຮ່ຢູເຣນຽມໂວລບີຊານ".

ໃນເດືອນກັນຍາ 2025 ເກົາຫຼີເໜືອປະກາດວ່າ ຕົນເປັນ "ປະເທດທີ່ມີອາວຸດນິວເຄຼຍ" ແລະສະຖານະດັ່ງກ່າວ "ບໍ່ສາມາດປີ້ນກັບຄືນໄດ້". ປະເທດນີ້ຍັງອ້າງວ່າ IAEA "ບໍ່ມີສິດທາງກົດໝາຍ" ໃນການແຊກແຊງກິດຈະການພາຍໃນຂອງປະເທດທີ່ມີອາວຸດນິວເຄຼຍ.

ເກົາຫຼີເໜືອຍັງໄດ້ທົດລອງຂີປະນາວຸດຫຼາຍຄັ້ງ ໂດຍເບິ່ງເໝືອນວ່າພະຍາຍາມເພີ່ມຂີດຄວາມສາມາດຂອງຕົນ. ສະຖາບັນຄັງສະໝອງ Council on Foreign Relations ລະບຸວ່າ ເກົາຫຼີເໜືອຍິງຂີປະນາວຸດໃນປີ 2022 ຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນສະຖິຕິ ຫຼັງຈາກບໍ່ມີການທົດລອງຢູ່ 2 ປີ.

ລາຍງານລະບຸວ່າ: "ການທົດລອງເລື້ອຍໆຍັງສືບຕໍ່ເຖິງປີ 2023 ແລະລວມເຖິງຂີປະນາວຸດຂ້າມທະວີບແບບໃຊ້ເຊື້ອໄຟແຂງລູກທຳອິດ ຮວາຊອງ-18 ເຊິ່ງໃຊ້ເວລາຍິງໜ້ອຍກວ່າ ແລະຊ່ອນໄດ້ງ່າຍກວ່າ. ຖ້າພັດທະນາສຳເລັດ ມັນຈະຫຼຸດໂອກາດທີ່ການໂຈມຕີລ່ວງໜ້າຈະສາມາດທຳລາຍຄັງແສງຂີປະນາວຸດຂອງເກົາຫຼີເໜືອໄດ້".

ສະຖາບັນດັ່ງກ່າວລະບຸວ່າ ສະຫະລັດໄດ້ຕອບໂຕ້ການທົດລອງຂີປະນາວຸດຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຂອງເກົາຫຼີເໜືອ ດ້ວຍການນຳລະບົບສະກັດກັ້ນຂີປະນາວຸດໄປປະຈຳການຢູ່ເກົາຫຼີໃຕ້: "ລະບົບປ້ອງກັນໄລຍະສູງໃນບໍລິເວນ (THAAD) ຕັ້ງຢູ່ເຂດຊອງຈູ ຂອງເກົາຫຼີໃຕ້ ຫ່າງຈາກຊາຍແດນດ້ານເໜືອ 155 ໄມລ໌".

ນອກຈາກນັ້ນ ສະຫະລັດຍັງສືບຕໍ່ຄວ່ຳບາດທາງເສດຖະກິດຕໍ່ເກົາຫຼີເໜືອ ແລະໃນປີ 2017 ໄດ້ຈັດໃຫ້ເກົາຫຼີເໜືອຢູ່ໃນບັນຊີປະເທດທີ່ສະໜັບສະໜູນການກໍ່ການຮ້າຍ.